Hilvarenbeek

Verandering in het DNA van de Voortse Hoeve

Nico van den Broek is bedrijfsleider bij De Voortse Hoeve in Hilvarenbeek. Oorspronkelijk voornamelijk een varkensbedrijf, maar inmiddels is het een divers bedrijf dat veel verandering heeft gekend.

“Wij hebben 25 jaar geleden de overstap gemaakt van een regulier landbouwbedrijf naar biologisch landbouwbedrijf. Het was hoofdzakelijk een varkenshouderij, met klein beetje akkerbouw,” vertelt Nico. Deze verandering is in het dna van het bedrijf gaan zitten.
“We zien agroforestry als een echt verlengstuk. We hadden eerder al een stap gemaakt naar biologische landbouw. Een combinatie van ethiek en economie, wat maakt dat wij zeggen dat er een andere manier moet zijn om landbouw te bedrijven hier in Nederland. Dat was de motivatie toendertijd, en dat is een beetje in onze ziel blijven hangen.”

Nico’s interesse werd in eerste instantie gewekt door Piet Rombouts, die agroforestry promoot vanuit de Brabanste Milieufederatie (BMF). “Toen hebben we snel een kleinschalig projectje gedaan achter het huis. Op zich zag ik het wel als een aanvulling op mijn bedrijf.”

Het feit dat Nico breed georiënteerd is, hielp het geheel ook een eind op weg. “We hebben eigenlijk een best breed scala: van een regulier akkerbouwbedrijf – weliswaar biologisch, met producten die we telen op onze grond – tot het beheren van natuurgronden, waar eigenlijk bijna geen producten uitkomen: enkel wat reststromen die we verwerken als compost” Agroforestry paste er mooi tussenin. Het zou de start worden van een zoektocht, die nog steeds gaande is.

“We hebben samen met kwekers gekeken naar welke soorten en rassen je het best kan combineren,” vertelt Nico. Ook via bijeenkomsten en kennissessies leerde hij bij. “Hierin hebben we wel een beetje lopen zoeken. Nog steeds wel trouwens, naar hoe we dit vorm geven. Inmiddels is er volop aangeplant: fruitbomen, appels en peren, en daartussen bessenstruiken. Momenteel zijn we vooral aan het verdiepen in beheer, en hoe we om moeten gaan met ziekten en plagen.”

Al met al is het een nieuw systeem waar je weer kennis mee moet maken. “Het is ook gewoon leren. Dat was 20 jaar terug ook zo, toen we overschakelden naar biologisch werken. Je moet zelf ook wennen aan het systeem, daar moet je je draai weer in vinden. Het is een stukje literatuurkennis en studie, maar ook een stukje ervaring opdoen: het systeem leren kennen.”

Voorlopig zal De Voortse Hoeve niet volledig inkomensafhankelijk zijn van agroforestry.
“Het is nu wel flinterdun qua bedrijfsplan. We zijn er vooral ingestapt om te kijken of we er andere haalbare dingen uithalen, zoals ecologische vooruitgang. Dat is echt de hoofdreden dat we ermee gestart zijn,” zegt Nico. Wel verwacht hij dat er voor agroforestry meer kansen komen in Nederland. “We hebben samen met onder andere Staatsbosbeheer gekeken naar hoe je agroforestry kan toepassen in het land. Dan zie je eigenlijk nog meer kansen. Er is in Nederland een behoorlijk grote groep die wil dat er meer natuur komt op het grondgebied. Boeren kunnen dat grondgebied ook goed gebruiken. Dan is agroforestry een goede manier om beide wensen te dienen. Ik denk dat het een heel goede oplossing is voor beide kampen: je versterkt het landschap en de natuur, terwijl je tegelijkertijd ook nog een stukje productiecapaciteit probeert te behouden voor de landbouw.”
Daarnaast past agroforestry goed bij bedrijven die hun grond multifunctioneel in willen zetten: “Ik denk dat we steeds meer kleinschalige landbouwvormen gaan zien in Nederland, en meer geïntegreerde combinaties: veehouderij en plantenteelt samen, of combinaties in de plantenteelt. Ook denk ik dat we steeds dichter bij de consumenten producten gaan aanbieden, dat de tussenhandel er meer uit gaat.”

Deze kortere leverketens ervaart De Voortse Hoeve nu al aan den levende lijve: “We hebben nu al dat heel veel mensen via een soort wandelpad op het bedrijf komen. Mensen weten al waar we mee bezig zijn, dus dat maakt het ook makkelijker om die opstap te maken naar de verkoop van kleinschalige producten,” vertelt Nico. Hij wil met zijn bedrijf ook een positieve impact maken in de buurt. “Het is niet alleen ‘hoe kan je een bijdrage leveren aan de verbetering van de wereld’, maar ook: hoe kan je een bijdrage leveren in de directe leefomgeving? Hoe kan je die natuur versterken, terwijl je wel gewoon de kost verdient?”

Op de vraag waar agroforestry bij gebaat is, geeft Nico aan dat stimulans een belangrijk thema is. “Ook voor langere termijn. Het betekent dat je gronden waarop agroforestry plaatsvindt, anders moet gaan waarderen of kwalificeren dan landbouwgrond. Dat je met je regelgeving dus niet alleen stimuleert in de aanleg, maar ook in het onderhoud ervan. Zo kan je agroforestry in de benen houden.”