Agroforestry in het onderwijs: van losse initiatieven naar structurele inbedding?

Tijdens de inspiratiedag Agroforestry in het Onderwijs kwamen docenten en onderwijsprofessionals uit het MBO en HBO samen om te verkennen hoe agroforestry beter en structureler kan worden ingebed in het groene onderwijs in Nederland. In een interactieve werksessie gingen deelnemers met elkaar in gesprek over vijf centrale vragen: hoe agroforestry momenteel terugkomt in het onderwijs, welke uitdagingen zij ervaren, waar behoeften liggen, welke eerste stappen mogelijk zijn en welke rol zij zelf hierin zien.

Uit de gesprekken bleek dat agroforestry al op uiteenlopende manieren onderdeel is van het onderwijs. Deelnemers noemden onder andere praktijkgerichte opdrachten, casussen, onderzoeksprojecten en modules rondom regeneratieve en natuurinclusieve landbouw. Agroforestry komt terug binnen thema’s zoals bodem, water, biodiversiteit, voeding en verdienmodellen. Tegelijkertijd werd ook zichtbaar dat de positionering sterk verschilt per onderwijsinstelling en opleiding: op veel plekken is agroforestry nog afhankelijk van individuele docenten, projecten of incidentele initiatieven.

Een belangrijke observatie van de dag was dat agroforestry door veel deelnemers werd gezien als één van de mogelijke benaderingen binnen de transitie naar een duurzamere en natuurinclusieve landbouw. Juist omdat agroforestry verschillende disciplines samenbrengt — van ecologie en bodem tot economie, ondernemerschap en voedselsystemen — biedt het aanknopingspunten om studenten integraal naar landbouw- en voedselvraagstukken te leren kijken. Tegelijkertijd werd benadrukt dat de positionering van agroforestry in het onderwijs per instelling, opleiding en context kan verschillen.

Tijdens de werksessie kwamen ook duidelijke uitdagingen naar voren. Veel deelnemers benoemden de zoektocht naar een logische plek in bestaande curricula, beperkte tijd en middelen, en de afhankelijkheid van enthousiaste docenten. Daarnaast is er behoefte aan concreet lesmateriaal, praktijkvoorbeelden en goede voorbeelden van hoe agroforestry al succesvol wordt toegepast in onderwijs en praktijk.

Tegelijkertijd werd sterk benadrukt dat de wens om samen te werken groot is. Deelnemers gaven aan behoefte te hebben aan meer verbinding tussen onderwijs, onderzoek en praktijk, bijvoorbeeld via lectoraten, stages, gastlessen, praktijkbedrijven en gezamenlijke ontwikkeling van lesmateriaal. Ook werd genoemd dat er behoefte is aan een veilige leeromgeving waarin ervaringen, maar ook leerpunten en mislukkingen, gedeeld kunnen worden.

De eerste vervolgstappen werden tijdens de sessie al benoemd: deelnemers willen bestaande netwerken benutten, ondernemers betrekken, opdrachten ontwikkelen en agroforestry koppelen aan lopende modules en onderzoeksprojecten. Daarmee lijkt een belangrijke basis gelegd voor verdere samenwerking tussen onderwijsinstellingen die agroforestry structureler willen verankeren.

De opbrengsten van deze dag bieden daarmee niet alleen inspiratie, maar ook concrete aanknopingspunten voor de verdere ontwikkeling van agroforestry in het groene onderwijs. Wordt vervolgd!

Euridice Leyequien Abarca (VHL)

Maaike Schaap (Aeres)