Skip naar de inhoud

Agroforesty bevordert welzijn pluimvee

kippen

Dit najaar organiseerde AgroForesty Netwerk Gelderland een digitale voorlichtingsbijeenkomst ‘Bomen in uitloop kippen’. Sprekers gingen in op de voordelen van agroforesty voor het welzijn en gezondheid van kippen en de economische voordelen voor de boer. Daarnaast werden uit wetenschappelijke hoek inzichten en adviezen gedeeld.

Agroforesty is een landbouwsysteem waarbij op één perceel akkerbouw, groente- of veeteelt wordt gecombineerd met bomen of houtige gewassen. Je kunt daarbij kiezen uit bomen voor biomassa, fruit of noten. Deze combinatie geeft economische, ecologische en wetenschappelijke voordelen. AgroForesty Netwerk Gelderland adviseert ondernemers in de aanleg van dit landbouwsysteem. Daarnaast verbindt het netwerk verschillende gebiedspartijen. Inmiddels hebben de mensen achter het netwerk in Gelderland 250 hectare agroforesty aan kunnen leggen en zijn ze betrokken bij veertig agroforesty-plannen, waarvan de helft inmiddels in de ontwikkelingsfase is.

 

Dierenwelzijn

Monique Bestman, onderzoeker veehouderij aan het Louis Bolk Instituut, heeft onderzoek uitgevoerd naar de invloed van uitloopgebruik op dierenwelzijn. Hieruit bleek dat uitloopgebruik kippen meer mogelijkheden geeft tot het vertonen van natuurlijk gedrag. De dieren hebben meer keuzevrijheid en vertonen minder verenpikschade. Bestman deelde aan de hand van haar onderzoek adviezen om kippen naar buiten te krijgen. Een veilig gevoel is namelijk belangrijk voor de dieren. De overgang van de stal naar buiten dient daarom geleidelijk te gaan. Een wintertuin met begroeiing gedurende het hele jaar draagt hieraan bij. Kippen zijn bosvogels, die zich veilig voelen bij beschutting van bomen, struiken en overkappingen. De afstand tussen begroeiing dient daarom maximaal twintig meter te zijn. Ook helpt de aanwezigheid van hanen en grote grazers om kippen een veilig gevoel te geven. Daarnaast dragen lijnvormige structuren geestelijk gezien bij aan een gevoel van veiligheid. Dit kan bereikt worden door bomen en struiken in een lijn dwars op de stal te plaatsen. Deze begroeiing kan functioneren als een ‘kippensnelweg’, die de kippen weglokt vanaf de stal. In de avond zullen de kippen via deze route weer teruglopen naar de stal, zodat ze ’s nachts veilig binnen blijven. Deze bomen dienen in een straal van twintig meter vanaf de schuur omringd te worden met steencirkels en hoge plantkokers, zodat de kippen in hun massale aanwezigheid geen schade toebrengen aan de vegetatie.

 

Paradijs en no-fly zone

Agroforesty Netwerk Gelderland heeft in samenwerking met het Louis Bolk instituut een factsheet opgesteld, waarin agrariërs adviezen krijgen voor de inrichting van uitloop op basis van agroforesty. Allereerst is het advies om deze begroeiing te laten leiden naar een ‘paradijs’ verderop in de uitloop met (water)voorzieningen, waar kippen graag heen willen. Ook raden zij een ‘no-fly zone’ aan van twee meter vanaf de omheining waar geen beplanting staat, zodat kippen niet de mogelijkheid krijgen om de uitloop te verlaten. Verder is het van belang dat de uitloop zo is ingericht dat werkzaamheden als maaien ongestoord door kunnen gaan. Een tien centimeter dikke laag houtsnippers bij de stal of rond bomen helpt onkruid en uitdroging van de grond te beperken. De inrichting van een uitloop is maatwerk, waarbij de keuze van beplanting inspeelt op het desbetreffende pluimveebedrijf.

Schematische invulling van een uitloop

 

Uitval door roofdieren

Roofvogels liggen op de loer als kippen in een uitloop lopen. Op een onderzoeksbedrijf werd 3,7 procent van een totale uitval van 12,2 procent veroorzaakt door roofvogels. Bestman deed onderzoek naar de invloed van begroeiing op de aanwezigheid van roofdieren op elf verschillende pluimveebedrijven. Hieruit bleek dat agroforesty geen uitval door roofvogels kan voorkomen, maar de kippen wel een veilig gevoel kan geven. Maar agroforesty leidt ook niet tot een hogere predatie. “In het kader van dierenwelzijn is een veilig gevoel belangrijker. De hennen vertoonden in dit onderzoek geen angst voor de roofdieren en dat is fijn.” Verder onderzochten ze maatregelen als drones, lassers en kuddewaakhonden, welke ook geen effect hadden op de uitval door roofvogels. Wel raadt Bestman aan om geen hoge bomen langs de rand van het perceel te plaatsen, want deze vormen uitkijkposten voor roofvogels.

 

Verlaging insleeprisico vogelgriep

Bestman deelde onderzoeksresultaten van Wageningen Universiteit (WUR) waarin duidelijk werd dat kippen in uitlopen 6,3 keer meer kans hebben op besmetting met laagpathogene vogelgriep. Zelf kwamen ze erachter dat er minder watervogels werden gezien in aanwezigheid van bomen en struiken. Aangezien watervogels dragers zijn van vogelgriep, lijkt agroforesty bij te kunnen dragen aan een verlaging van het risico op insleep van dit virus als kippen in de uitloop lopen.

 

Financieel interessant

Piet Rombouts van Rombouts Agroecologie is onderdeel van AgroForesty Netwerk Gelderland. In de bijeenkomst deelde hij de informatie over de financiële en politieke kant van agroforesty. In de provincies Utrecht en Gelderland kunnen geïnteresseerden een subsidie aanvragen die 75 procent van de aanlegkosten dekt. In de provincie Noord-Brabant is er inmiddels de mogelijkheid om koolstofcredits te krijgen voor de aanplanting van bomen in de uitloop. Dit maakt agroforesty financieel interessant met alleen al met koolstofcredits een mogelijke opbrengst van 600 euro per jaar per hectare (met een koolstofdioxide prijs van 75 euro per ton). Het is daarbij van belang, dat er minimaal dertig procent kroonbezetting is. Dit betekent dat het loof van de volgroeide bomen dit deel van de uitloop bedekt. De contracten voor koolstofcredits zijn voor de lange termijn (twintig jaar) en de uitloop dient minimaal 0,5 hectare groot te zijn. Naast koolstofcredits kan de uitloop per jaar financiële opbrengsten tot 2000 euro per hectare aan noten, 500 euro per hectare voor hout of biomassa en 1.000 euro per hectare in het kader van agrarisch natuurbeheer opbrengen. Rombouts benadrukt, dat investeringen in dit systeem met name nodig zijn in het begin van het project. De eerste drie jaar vraagt het onderhoud aandacht om alle planten aan te laten slaan. Later zal veel van het onderhoud door de kippen zelf worden gedaan. “Later kunt u letterlijk de vruchten plukken. Bomen of struiken in de uitloop kunnen een nieuwe productgroep toevoegen aan je bedrijf en de huidige inkomstenbron verbeteren.” Zie ook Tabel 1, de opbrengstenmatrix.

Tabel 1: Opbrengsten matrix

AgroForesty Netwerk Gelderland is van mening, dat gezamenlijk optrekken in de agrarische sector helpt om een toekomstbestendig landbouwsysteem te ontwikkelen. Hiervoor organiseren ze regelmatig informatieavonden en excursies om agrariërs te informeren over agroforesty. Daarbij reiken zij handvaten aan om agroforesty te integreren in je bedrijfsplan. Hiervoor kunt u contact opnemen met agroforesty@buitenburo.nl.

 


 

Tekst: Kim Sjoers voor Pluimveebedrijf

Beeld: AgroForesty Netwerk Gelderland