Boeren starten waarnemingsproject naar gebruik van voederbomen
Voederbomen winnen aan belangstelling in de veehouderij, en dat is niet zonder reden. Voederhagen bieden beschutting tegen hitte, kou en wind, stimuleren natuurlijk gedrag en leveren via bladeren en twijgen extra mineralen en metabolieten. Tegelijkertijd dragen ze bij aan bodemkwaliteit, koolstofvastlegging en biodiversiteit.
Binnen de Studiegroep Voederbomen van Agroforestry Netwerk Gelderland groeide daardoor een concrete praktijkvraag: wat eten koeien daadwerkelijk van bomen en hagen? De studiegroep komt sinds 2022 bijeen om kennis en ervaringen over de inzet van voederbomen in de veehouderij uit te wisselen.
Bestaande kennis en nieuwe vragen
In de eerste jaren richtte de groep zich vooral op vragen die het Louis Bolk Instituut via literatuuronderzoek kon beantwoorden. Die kennis is inmiddels vastgelegd in factsheets over de effecten van voederbomen en over het oogsten en conserveren van bladeren en twijgen.
Tijdens een bijeenkomst bij Jan van Ruiswijk in Ede diende zich een nieuwe vraag aan: is bekent wat koeien precies eten, en houdt dat verband met het stadium van het dier of met mogelijke tekorten? Boerin Martine Bisschop legde vervolgens een praktische vervolgvraag op tafel: hoe zijn zulke waarnemingen systematisch vast te leggen?
Op dat moment ontbrak zo’n instrument, maar inmiddels is het er wel.
Van vraag naar praktijktoepassing
Met steun van een kernteam van boeren ontwikkelde het netwerk een waarnemingsapp waarin observaties worden verzameld. Die aanpak moet zichtbaar maken welke plantensoorten dieren opnemen en of daarin patronen te herkennen zijn, bijvoorbeeld in relatie tot het lactatiestadium van de koe.
Aan de ontwikkeling gingen verschillende technische verkenningen vooraf. Uiteindelijk viel de keuze op een eenvoudig WhatsApp-formulier, zodat boeren hun waarnemingen direct kunnen invoeren, in het veld of vanuit de trekker.
Het kernteam is inmiddels uitgebreid met vier Gelderse boeren. Daarmee komt het aantal boeren dat actief waarnemingen invoert uit op zeven. Deze groep verfijnt samen de waarnemingen app. We schalen in 2027 naar een grote groep boeren in het hele land via de Provinciale agroforestry netwerken.
Doel van de dataverzameling
De inzet is om een substantiële hoeveelheid gegevens te verzamelen en zo scherper in beeld te krijgen wat vee daadwerkelijk opeet. Tegelijkertijd hopen de initiatiefnemers dat de data onderzoeksorganisaties aanzet tot vervolgonderzoek naar de relatie tussen koe en boom, met aandacht voor voederwaarde en mogelijke medicinale toepassingen.
Meer informatie:
Dyon Temming: info@agroforestrygelderland.nl
Factsheets gebaseerd op literatuurstudies tot nu toe: