Agroforestry groeit in de provincies | Agroforestry Netwerk Friesland
Agroforestry, het combineren van houtige gewassen met landbouw en veehouderij, is in Nederland in korte tijd uitgegroeid tot een beweging met stevige wortels in de provincies. Provinciale agroforestry-netwerken spelen hierbij een cruciale rol. Ze ondersteunen boeren, adviseren en verbinden praktijkervaring met beleid, onderzoek en marktontwikkeling. Het bijzondere van deze aanpak is het sterke bottom-up karakter: boeren nemen zelf het initiatief, waardoor regionale diversiteit en maatwerk centraal staan. Binnen het Agroforestry Netwerk Nederland (ANN) worden deze netwerken verder geprofessionaliseerd en verbonden, zodat kennis en ervaringen landelijk gedeeld kunnen worden.
Ook in Friesland komt de beweging op gang. ‘It giet oan’: er ontstaat zichtbaar energie om agroforestry verder te brengen, geïnspireerd door ontwikkelingen in andere delen van het land en door de samenwerking binnen de provinciale netwerken. In opdracht van de provincie Fryslân is in het najaar van 2024 een kernteam gevormd van circa zes boeren die al met agroforestry werken. Zij zetten zich in om hun kennis en enthousiasme te delen en bouwen samen aan de verdere ontwikkeling van agroforestry in de provincie.
Het kernteam voerde gesprekken met boeren en andere stakeholders om kansen, aandachtspunten en de specifieke Friese context in beeld te brengen. Dit resulteerde in april in een Werkplan Agroforestry Friesland, dat samen met de provincie is opgesteld voor een periode van vijf jaar. Hierin is een basis gelegd voor activiteiten die direct kunnen worden opgepakt, terwijl voor andere onderdelen nog aanvullende financiering wordt gezocht. Het kernteam vervult daarbij een belangrijke rol als gesprekspartner voor de provincie en andere betrokken partijen, en neemt een coördinerende positie in de verdere uitrol.
De aanpak in Friesland is bewust zorgvuldig en gebiedsspecifiek. Het open landschap en de aanwezigheid van weidevogels, zoals kieviten en grutto’s, vragen om maatwerk. Deze soorten zijn sterk verbonden met het Friese boerenland, en de combinatie met bomen en struiken is niet overal vanzelfsprekend. Daarom wordt verkend waar agroforestry wél goed past. In open gebieden ligt de nadruk bijvoorbeeld op toepassingen rond erven, zoals voederhagen. In akkerbouwgebieden langs de Waddenzee en in de bosrijkere delen van het zuiden van de provincie zijn de mogelijkheden breder.
Een eerste belangrijke stap in het vergroten van de bekendheid was de organisatie van een vertoning van de film Bomen op mijn Land begin april bij Hogeschool Van Hall Larenstein in Leeuwarden. De bijeenkomst trok een divers publiek van studenten, boeren, beleidsmedewerkers en andere geïnteresseerden. Filmmaker Joris van der Kamp was aanwezig voor een nagesprek, wat leidde tot een inhoudelijke en inspirerende uitwisseling over de kansen van agroforestry. De film werd ervaren als een krachtig middel om mensen te verbinden en het gesprek op gang te brengen, en is inmiddels ook online beschikbaar, waardoor het bereik verder kan groeien.