Agroforestry groeit in de provincies | Agroforestry Netwerk Gelderland

Agroforestry, het combineren van houtige gewassen met landbouw en veehouderij, is in Nederland in korte tijd uitgegroeid tot een beweging met stevige wortels in de provincies. Provinciale agroforestry-netwerken spelen hierbij een cruciale rol. Ze ondersteunen boeren, adviseren en verbinden praktijkervaring met beleid, onderzoek en marktontwikkeling. Het bijzondere van deze aanpak is het sterke bottom-up karakter: boeren nemen zelf het initiatief, waardoor regionale diversiteit en maatwerk centraal staan. Binnen het Agroforestry Netwerk Nederland (ANN) worden deze netwerken verder geprofessionaliseerd en verbonden, zodat kennis en ervaringen landelijk gedeeld kunnen worden.

In Gelderland is dit zichtbaar in het Agroforestry-netwerk dat in 2020 samen met de provincie is gestart. Wat begon met 15 boeren die verkenden hoe bomen en struiken hun bedrijf konden versterken, is inmiddels uitgegroeid tot een stichting en informatiepunt voor zo’n 300 Gelderse boeren. Samen met agrarische natuurcollectieven zijn er al 63 bedrijfsplannen opgesteld en wordt via provinciale ondersteuning gewerkt aan meer dan 250 hectare agroforestrysystemen op ruim 40 bedrijven.

Een concreet voorbeeld is het bedrijf van de familie Walvoort, tussen Borculo en Lochem. Op hun gemengde bedrijf (85 hectare grasland met melkvee en vleesvarkens, plus bos en singels) staat één centrale vraag centraal: hoe kunnen we hier over 100 jaar nog steeds boeren? Die vraag leidt tot experiment en doorontwikkeling.

Sinds 2020 werken Rik en Robin Walvoort aan de inpassing van bomen op hun bedrijf. Met voederhagen op onder andere bufferzones versterken zij de bedrijfsvoering: ze dragen bij aan diergezondheid en dierenwelzijn, verbeteren de waterkwaliteit door minder af- en uitspoeling van nutriënten, en versterken tegelijk het landschap en de biodiversiteit. In 2024 en 2025 is de eerste kilometer voederhaag aangeplant. Daarnaast verkennen zij de teelt van noten als verbreding van het bedrijf.

Robin Walvoort is daarnaast actief als ambassadeur in de regio. Hij werkt al jaren samen met het Gelderse agroforestry-netwerk en collectief VALA om ook verplichte bufferstroken langs watergangen in te kunnen richten met bomen en struiken die bijdragen aan landbouw én omgeving.

De komende jaren ligt de focus in Gelderland op verdere ondersteuning van boeren bij aanleg en beheer van agroforestrysystemen, én op het ontwikkelen van markten voor de producten en ecosysteemdiensten die hieruit voortkomen. Daarbij wordt gewerkt aan kennishubs onder de noemer “Goed Boeren met Bomen”.