Agroforestry groeit in de provincies | Agroforestry Netwerk Utrecht
Agroforestry, het combineren van houtige gewassen met landbouw en veehouderij, is in Nederland in korte tijd uitgegroeid tot een beweging met stevige wortels in de provincies. Provinciale agroforestry-netwerken spelen hierbij een cruciale rol. Ze ondersteunen boeren, adviseren en verbinden praktijkervaring met beleid, onderzoek en marktontwikkeling. Het bijzondere van deze aanpak is het sterke bottom-up karakter: boeren nemen zelf het initiatief, waardoor regionale diversiteit en maatwerk centraal staan. Binnen het Agroforestry Netwerk Nederland (ANN) worden deze netwerken verder geprofessionaliseerd en verbonden, zodat kennis en ervaringen landelijk gedeeld kunnen worden.
In Utrecht heeft het Agroforestry Netwerk Utrecht de afgelopen twee jaar gewerkt aan een stevige basis voor verdere opschaling van agroforestry in de provincie. Met meer dan twintig bedrijfsplannen, goed bezochte bijeenkomsten en een groeiende betrokkenheid van boeren, ontwerpers en beleidsmakers ontwikkelt het netwerk zich van pioniersfase naar een structurele kracht binnen de landbouwtransitie.
Met de toekenning van een EIP-subsidie in april 2025 breekt voor het netwerk een nieuwe fase aan. In de komende drie jaar kunnen 55 boeren ondersteund worden met bedrijfsplannen, kennisuitwisseling binnen een Community of Practice, collectieve afzetinitiatieven en beleidsverankering via embeddingsessies met een brede groep stakeholders. Daarmee wordt niet alleen gewerkt aan nieuwe aanplant, maar ook aan langdurige inbedding van agroforestry in beleid en praktijk.
Een concreet voorbeeld hiervan is melkveehouderij Oogst van Eigen Erf in Stoutenburg. Daar zijn Annelieke en Gebrand Overgoor anderhalf jaar geleden gestart met agroforestry vanuit een intrinsieke motivatie om hun bedrijf toekomstbestendiger te maken. Ook de ligging aan A-water speelde daarbij een belangrijke rol.
Door bomen aan te planten binnen de bufferzone langs de Barneveldse Beek dragen zij bij aan schoner water én aan de ecologische verbinding tussen natuur en landbouwgrond. Het ontwerp bevat onder meer hoogstamfruit langs een historisch wandelpad, waarmee ook het karakter van het landschap wordt versterkt.
De nieuwe aanplant levert niet alleen meer biodiversiteit op, maar vormt ook een directe aanvulling op het verdienmodel van het bedrijf. De vruchten worden verwerkt in de zelfgemaakte jam en chutney van Annelieke, die verkocht worden in de boerderijwinkel ‘Oogst van Eigen Erf’. Daarmee ontstaat ook een sterkere verbinding tussen het erf en burgers uit de omgeving.
Hoewel de aanleg en het beheer extra werk met zich meebrengen, ervaren Annelieke en Gebrand vooral enthousiasme en positieve reacties op de veranderingen op hun bedrijf. Hun advies aan andere boeren is om zich goed te laten informeren, collega’s te bezoeken en begeleiding te zoeken bij het ontwerp van een agroforestrysysteem.
De komende jaren richt het Agroforestry Netwerk Utrecht zich op verdere opschaling, samenwerking en beleidsverankering. Daarmee groeit agroforestry in de provincie steeds verder uit van een innovatieve praktijk naar een herkenbaar onderdeel van een toekomstbestendig landbouwsysteem.